In militaire dienst leerden ze je vroeger dat je, als leek, de dood pas kon vaststellen als het hoofd 10 centimeter van de romp was gescheiden. In feite is "de dood" definiëren mischien nog wel moeilijker dan "het leven" te definiëren.
Bij een levend organisme betekent de dood een volkomen desintegratie en verlies van individualiteit, intredend op het ogenblik dat de levensfuncties onomkeerbaar zijn opgehouden. Dr. Bichat heeft het leven aangeduid als het geheel der functies, die zich verzetten tegen de dood. De dood dreigt steeds. Er is als het ware een strijd tussen leven en dood. De overgang van leven naar dood, noemt men sterven. Het sterven geschiedt soms plotseling, doch gaat ook vaak gepaard met een doodsstrijd (agonie). Na de dood wordt het menselijk lichaam een lijk. Het vaststellen van de dood kan soms moeilijk zijn.
Men zoekt als het ware naar afwezigheid van levensuitingen (b.v. ophouden van hartslag en ademhaling) en kenmerken van de dood: koude, stijfheid, lijkvlekken, rotting. Soms zijn de levensuitingen zo minimaal, dat ze niet te herkennen zijn,
terwijl het leven toch niet uit het lichaam is: dit heet schijndood.

Er bestaan grootmeesters die zich, door meditatie, hebben bekwaamd in het schijndood zijn. Zij zetten hun hart en ademhaling stil, dit natuurlijk om aan te geven hoe zij als geest macht hebben over het lichaam dat zij tot in de puntjes beheersen. Deze techniek zou in noodgevallen van toepassing kunnen zijn. Zij kunnen zichzelf natuurlijk ook weer opstarten. Wat zij zien en ervaren is bij mijn weten helaas niet bekend.

Wanneer het hart stilstaat en de bloedsomloop dus ophoudt, is het individu in het algemeen dood. Bij plotselinge dood behoeft dan niet altijd de integrale levensfunctie onomkeerbaar te zijn opgehouden. Er kan dan als het ware nog herleving mogelijk zijn. Dit is gebleken bij plotselinge doodgevallen, tijdens operaties of in een ziekenhuis, waarbij door hartmassage het hart met de hand samengeknepen en leeggedrukt wordt (reanimatie). Soms komt na een aantal minuten het hartritme en de hartwerkzaamheid weer op gang.

Diegenen die in dit soort en vergelijkbare gevallen weer tot leven zijn gekomen hebben vaak een BDE gehad.

Hoewel de meeste mensen die dicht bij de dood zijn geweest zeggen dat zij zich niets herinneren, vertellen minstens een op drie later dat er "iets gebeurde". Dat "iets" is dus de ervaring die je kan krijgen als je bijna dood bent. Alle BDE's zijn persoonlijk en kunnen onderling verschillen, maar leg je alle ervaringen naast elkaar dan is er toch duidelijk een patroon te ontdekken. Telkens weer zijn een of meer van de onderstaande ervaringen van toepassing in de verhalen van mensen met een BDE.

- De ervaring dat het 'zelf' het lichaam verlaten heeft en erboven zweeft. De persoon kan later, vaak in detail, vertellen wie zich waar bevond en wat er gebeurde. Opvallend hierbij is dat ook blinde mensen zeggen zichzelf en /of hun omgeving gezien te hebben.

- Het bewegen (vliegen) door een donkere ruimte of door een tunnel.

- Het ervaren van intense en krachtige emoties, varieërend van gelukzaligheid (vaak) tot verschrikking (soms).

- Ontmoeten van een licht. Dat wordt meestal beschreven als van goud of wit en als liefdevol en er zou een aantrekkingskracht vanuit gaan; soms wordt het ervaren als de vuren van de hel.

- Ontvangen van een variant van de boodschap "Het is uw tijd nog niet."

- Ontmoetingen met anderen; dat kunnen overleden dierbaren zijn, die herkend worden of niet; heilige wezens, onbekende wezens en / of 'wezens van licht'; soms symbolen van de eigen of van andere religieuze tradities.

- De ‘film van het leven’; het zien en herbeleven van belangrijke en onbelangrijke momenten van het eigen leven, soms vanuit het perspectief van de andere mensen die daarbij betrokken waren, met een conclusie over de kwaliteit van dat leven en van de veranderingen die nodig zijn.

- Een gevoel van alles begrijpen; van te weten hoe dit universum in elkaar zit.

- Het benaderen van een grens - een afgrond, hek, water, een of andere barrière die niet genomen mag worden als je naar het leven wil terugkeren.

- In sommige gevallen, het binnengaan van een stad of een bibliotheek.

- Zelden, het ontvangen van tot dan toe onbekende gegevens over het eigen leven, bijvoorbeeld adoptie of ouderschap, overleden broers of zussen.

De beslissing om terug te keren kan vrijwillig genomen worden of gedwongen.
Wanneer het vrijwillig is, heeft het vaak te maken met onafgewerkte verantwoordelijkheden.

Sam Parnia, een Brits wetenschapper zegt hier het volgende over:

Uit interviews van mensen die een hartstilstand hebben gekregen, daardoor klinisch dood waren maar weer tot leven zijn gewekt,blijkt dat het bewustzijn meer is dan de activiteit in de hersenen. Anders gezegd, zou je kunnen stellen dat er iets bestaat dat als een ziel kan worden beschouwd.

BDE’s worden neurologisch wel bestudeerd maar over het algemeen afgedaan als neveneffecten van de medicatie, lichaamseigen chemicaliën of een reactie van de hersenen op het sterfproces.
Parnia gelooft dat er meer aan de hand is: hij denkt dat Bijna-Dood Ervaringen een bewijs zijn dat het menselijke bewustzijn onafhankelijk van de hersenen bestaat.

Voor het onderzoek interviewden Parnia en zijn collega’s 63 patiënten die na een hartaanval maar op het nippertje gereanimeerd konden worden. De meerderheid van de proefpersonen hadden geen enkele herinnering aan hun beproeving, maar zeven van hen zeiden zich wel één en ander voor de geest te kunnen halen. De herinneringen van 4 patiënten konden als klassieke Bijna-Dood Ervaringen worden beschouwd.

Gezegd wordt ook wel dat dergelijke herinneringen voortkomen uit zuurstoftekort in de hersenen, maar bij geen van de proefpersonen uit het onderzoek werden lage zuurstofniveaus vastgesteld. “Bovendien”, zegt Parnia, “leidt zuurstofgebrek doorgaans tot verregaande verwarring en herinneren de slachtoffers zich zelden wat er gebeurd is, terwijl in dit geval de herinneringen bijzonder scherp zijn”. Ook medicijnen waren niet verantwoordelijk voor de ervaringen, tenzij de patiënten een bijzondere combinatie van geneesmiddelen toegediend hadden gekregen.
Een tweede veelgehoorde verklaring doet de onmogelijke herinneringen af als een vergissing. Zij bestrijden de ervaringen van getuigen niet maar zeggen dat die zich vormen net voor ze het bewustzijn verliezen of net nadat ze weer bij bewustzijn zijn gekomen. In elk geval niet terwijl er geen hersenactiviteit is.

Volgens Parnia klopt dit niet want er wordt steeds vastgesteld dat slachtoffers na een trauma helemaal geen herinneringen hebben aan wat er is gebeurd, iets wat doorgaans wordt verklaard door het feit dat de hersenactiviteit zeer snel kan verdwijnen, zoals dat bij bv. een hartstilstand het geval is. Daardoor kunnen de indrukken niet verwerkt worden en vinden zij geen plaats in het geheugen. Dat kan bij Bijna-Dood Ervaringen, die niet plotseling invallen, wel het geval zijn, betoogt de onderzoeker, want zij getuigen juist van heel bewuste denkprocessen.

De Amerikaanse dr. Raymond Moody is misschien wel de grootste expert op het gebied van Bijna-Dood Ervaringen. Gedurende zijn carriere heeft hij meer dan 4000 verslagen van Bijna-Dood Ervaringen verzameld en geanalyseerd. Volgens Moody kan iemand in doodstrijd in een fractie van een seconde zijn of haar leven letterlijk aan zich voorbij 'zien' trekken. Zo was er volgens Moody een geval van een vrachtwagenchauffeur die op het punt stond om met zijn truck van een brug te vallen. Hij dacht op dat moment aan alles wat hij in dit leven had gekregen en gedaan terwijl de levensechte beelden aan zijn geestesoog voorbij trokken.

De chauffeur verklaart;
'Allereerst herinnerde ik me hoe ik mijn vader volgde langs de kant van de rivier.
Ik was toen ongeveer 2 jaar oud. Hierna zag ik weer voor me hoe mijn speelgoedauto stuk ging toen ik 5 was. Hoe ik op mijn allereerste schooldag huilend thuiskwam en hoe mijn tranen op mijn gele regenjasje vielen. Van alle stappen door mijn schooltijd heen herinnerde ik me weer zaken en details. Uit mijn geheugen zag ik ook weer alle leraren uit mijn tienerjaren en dat ging zo door tot mijn volwassen leeftijd. En al deze herinneringen en beelden vonden plaats in die ene fractie van een seconde. En toen was het over. Het volgende moment stond ik naar mijn geruïneerde truck te kijken. Ik had niets, ik wist op het allerlaatste moment door het raam te duiken en overleefde de crash'.

Arnold Zigfrid viel tijdens een trip in de Alpen in een kloof.
Hij maakte een vrije val van ongeveer 300 meter om vervolgens opgevangen te worden door de takken van de bomen in het dal. Vele dagen lag hij op het randje tussen leven en dood maar wist uiteindelijk te herstellen. 'Het leek alsof ik heel lang naar beneden viel, ik voelde tijdens de val een vreemd gevoel van blijdschap. Ik had mijzelf tijdens die val nog nooit zo goed gevoeld'. Aldus Zigfrid.

In nagenoeg alle gevallen waarbij mensen weer tot de levende kwamen werd door de betrokkenen een onbeschrijfelijk gevoel van blijdschap gemeld. Gelijktijdig beschrijft men het vreemde gevoel dat de tijd langzamer verstrijkt in de laatste momenten van het leven. Mensen die bijna verdronken zijn hebben het ook vaak over een moment van vredige rust en dat de omgeving groen is. Ook is bekend dat mensen die weten dat zij gaan sterven ineens herinneringen krijgen aan dingen die zij lang geleden hebben meegemaakt zoals bijvoorbeeld het geboren worden en/of het zien opgroeien van hun  kinderen.

Nagenoeg iedereen met een Bijna-Dood Ervaring is het er over eens; op het feitelijke moment van het tijdelijke voor het eeuwige verwisselen voelde men zich geweldig en vond men het vreselijk om weer tot leven gewekt te worden. Men deed uitspraken als; 'De tijd is daar anders', 'De tijd stond daar stil' en 'De tijd is daar als een dikke zoete siroop'.

De wetenschap kan helaas niet verklaren hoe men de 'tunnel' ziet gevolgd door de, soms levendige, beelden uit het 'hiernamaals'. Zeker gezien het feit dat het het menselijke organisme praktisch niet meer functioneert op dat moment. Ook het feit dat niet alleen maar degene die daadwerkelijk doodgaat of degene, zoals de chauffeur, die onder doodsbedreiging staat de 'film' van hun leven aan zich voorbij ziet trekken, kan niet wetenschappelijk verklaart worden. En ook de verhalen van degenen die terugkwamen vanuit de dood, die zeiden dat zij zichzelf zagen liggen en zelfs het vertrek waarin zij lagen van bovenaf konden beschrijven, kunnen niet wetenschappelijk worden verklaard.

Citaat uit: De tunnel en het licht (R. Moody), p. 143 (bevestigd door behandelende
artsen), bijna-doodervaring:

"Ik was vreselijk ziek en lag omdat mijn hart slecht functioneerde op het randje van de dood. Op datzelfde moment lag in een ander deel van het ziekenhuis mijn zus, in een diabetische coma, op sterven. Ik verliet mijn lichaam, ging naar een hoek van de kamer en zag hoe ze daar beneden met me bezig waren. Plotseling merkte ik dat ik aan het praten was met mijn zus: zij was ook bij me daarboven. Ik was erg aan haar gehecht, en we hadden een geweldig gesprek over wat daar beneden gebeurde, totdat ze van me weg begon te glijden. Ik wilde met haar meegaan, maar ze bleef maar zeggen dat ik moest blijven waar ik was. 'Het is je tijd niet,' zei ze. 'Je kunt niet met me mee, omdat het je tijd niet is.'
Vervolgens verdween ze in de verte door een tunnel en ik bleef alleen achter. Toen ik wakker werd, vertelde ik de arts dat mijn zus was overleden. Hij ontkende het, maar op mijn verzoek stuurde hij een verpleegster om te kijken of het waar was. Ze was inderdaad overleden, precies zoals ik al wist."

Er zijn dus wereldwijd duizenden getuigenissen die allemaal min of meer met elkaar in overeenstemming lijken te zijn. En het zijn deze getuigenissen die bij dr. Moody en vele anderen het idee hebben opgeroepen dat er meer is na de dood.
Vanuit dit besef zijn er vele theorieën ontwikkeld. Reïncarnatie is hiervan veruit de populairste.

Het zijn met name de spontane uitlatingen van kinderen die het geloof in reïncarnatie versterken. Op de website van bijna-doodervaringen.nl staan enkele van deze goed gedocumenteerde gevallen beschreven. Ik toon er hier een paar;

Vroeger toen ik groot was (J. Klink), p.18 (kind, 4 jaar), spontane
uitlating:

"Pap en mam, weet je nog, toen ik bij God was, toen mocht ik mijn ouders kiezen. En toen ging ik overal kijken en ik zag een jongen viool spelen en zijn snaar brak en hij deed zo zijn best om door te spelen en ik dacht: 'Ik wil dat die mijn vader wordt!' (Het bleek dat zijn vader dit voorval had meegemaakt, maar toen hij pas vijftien jaar was. Hij was het incident vergeten en had het ook nooit verteld."

Reïncarnatieverhalen van kinderen (P. Harrison), p. 74 (kind, 4 jaar), spontane
uitlatingen op verschillende momenten (treinongeluk 28-12-1879, trein naar Dundee, brug over de Tay):

"Nu ga ik mijn oma in Dundee opzoeken. ... Nee, ik bedoel mijn andere oma die ik altijd in Dundee ging opzoeken, vroeger toen ik een klein meisje was en met de trein over de grote brug reed. ... Ik woonde in Schotland toen ik hier eerder was en mijn oma woonde in Dundee. ... Ik was samen met mijn andere pappa, en we vielen allemaal in het water toen we in de trein zaten."

Het zijn met name de verhalen van kinderen die echt te denken geven.
Kinderen hebben geen voorkennis, verzinnen geen complexe verhalen om extra aandacht en ze lijken soms zelf niet eens te beseffen wat ze nu eigenlijk zeggen.
Sommige van de opgetekende verhalen van dit soort kinderen blijken bij nader onderzoek ook nog eens te kloppen.

Of er een leven na de dood bestaat weet niemand. In veel "oude" culturen gelooft men in een leven na de dood. Zo prepareerden de Egyptenaren de lichamen van hun doden voor een reis naar een andere wereld waar ze verder zouden leven.
De mummies die zo bewaard zijn gebleven, zijn daar getuige van.

Het leven na de dood wordt vaak gezien of ervaren als iets geestelijks terwijl er genoeg religies zijn waar de lichamen worden gebalsemd, misschien wel in de veronderstelling dat, net als in oude epossen, opstanding uit de dood ook lichamelijk mogelijk is.

(zie voor enkele opstanding uit de dood epossen het stuk ook dit artikel).

De verschillende wereldreligies hebben elk hun eigen visie op een leven na de dood. Christenen geloven in de verrijzenis. Na hun overlijden wordt de ziel van goede mensen opgenomen in de hemel. Daar krijgt de ziel het eeuwige leven bij God die als vader gezien wordt. Moslims en Joden geloven in een vergelijkbaar fenomeen. Zij geloven dat de goede mensen na hun dood in het paradijs worden opgenomen.
'Slechte' mensen daarentegen komen bij bovengenoemde religies in de hel.
Er is geen eensluidende beschrijving van de hemel of de hel, iedere stroming (en mogelijk ieder individu) heeft zo zijn of haar eigen interpretatie.
Zowel het Hindoeïsme als het Boeddhisme geloven in de wedergeboorte van de mens. Afhankelijk van hoe de mens heeft geleefd, wordt hij geboren als mens, dier of plant. Het gaat er bij het proces van reïncarnatie om dat de mens op aarde steeds nieuwe lessen leert. Als hij het leven in al zijn vormen
heeft ervaren en een diep gelovig mens is geworden, wordt hij verlost uit de cirkel van wedergeboorten.

Als er al vanuit de religie iemand is die ons wat meer kan vertellen dan moet dat ongetwijfeld Henoch zijn. Henoch, de 7de aartsvader na Adam, Henoch van wie gezegd wordt dat hij wandelde met God (letterlijk staat er "Ha-elohim een Hebreeuwse term die ook 'de hemelingen' kan betekenen).

Henoch heeft ons een boek nagelaten; de vroege kerkvorsten vonden zijn teksten echter niet passend in de leer en zijn boek werd apocrief verklaard. In de Bijbel wordt zijn naam slechts 2 keer summier genoemd. Maar dankzij onder andere vertalingen van de Dode-Zee rollen kunnen we nu toch weer genieten van zijn vertellingen.

Om te weten te komen wat er volgt op de dood moeten we een kijkje nemen in 'Het boek van de Wachters'. Henoch is hierin door de 'engelen' (letterlijk; wachters) meegenomen de hemelen in voor een excursie. (De exacte locatie is niet bekend maar het moet ergens tussen de sterren liggen). We leren dat er een drietal plaatsen zijn waar de zielen van de doden worden bewaard. Henoch spreekt niet van hemel en hel: in zijn ogen zijn de plaatsen slecht, slecht en niet zo slecht.

Om wat meer inzicht te krijgen geef ik het woord aan Henoch zelf;

22.3  Toen antwoordde mij Rafael, een van de heilige engelen die bij mij was, en zei tegen mij: " Deze prachtige plaatsen (zijn bestemd om) de geesten, de zielen van de doden in te kunnen verzamelen; voor hen werden ze geschapen (zodat) hierin alle zielen van de zonen der mensen verzameld kunnen worden.

22.4  En deze plaatsen zijn gemaakt om ze te kunnen bewaren tot aan de dag van hun oordeel en tot aan hun voorbestemde uur- en dit voorbestemde uur (zal) lang (op zich laten wachten)- totdat het grote oordeel aan hen (wordt voltrokken).

Rafael laat verder aan Henoch weten dat er 3 plaatsen zijn gemaakt om de zielen te scheiden, de zielen van de rechtvaardigen zijn afgezonderd. Rafael voegt hieraan nogal cryptisch aan toe; '..dit is de waterbron (en) daarop (is) het licht' De overige 2 plaatsen zijn voor de zondaars waar hun zielen worden gedood of voor eeuwig gefolterd.

Kennelijk is voor Henoch dood niet dood. Je maakt een reis naar een plek tussen de sterren en blijft daar in afwachting van het oordeel. Wat er dan volgt is een mysterie.

(Meer over Henoch is hier op deze site te lezen.)

Er zijn ook mensen die hun eigen ideeën hebben over de manier waarop we na onze dood voortleven. Het leven dat sterft en tot stof vergaat waaruit weer nieuw leven kan ontstaan, kan gezien worden als een eeuwigdurende cyclus van leven en dood.

Een interessante uitleg in dit verband komt van een medewerker van Artis, als ik het goed heb ook beschreven in een van de kwartaalbladen van Artis is, in het kort, dat hij reïncarnatie als volgt uitlegt:

De mens en alles om ons heen bestaat uit moleculen die in principe niet vergaan, dus als je na je dood gecremeerd wordt of begraven komen deze atomen in de vorm van as, rook en/of ontbindingsprocessen weer tot de aarde en zullen zich uiteindelijk weer vermengen met dieren, planten, mensen, stenen, noem maar op, op diezelfde aarde. Je valt als het ware uit elkaar tot de kleinste elementen, moleculen, die zich verspreid ergens anders op aarde weer vestigen. Op die manier zou je kunnen spreken over reïncarneren in iets of iemand anders.

Of de filosofie dat alle mensen en dieren voortleven in hun nakomelingen; waar, gezien op DNA niveau, iets voor te zeggen is.

Tenslotte zijn er mensen die geloven dat er helemaal geen leven na de dood is. Als je dood gaat, ben je weg. Je lichaam valt uiteen en er gebeurt verder helemaal niets meer.

Deze mensen worden atheïsten genoemd en zij krijgen wellicht de grootste verrassing van hun leven pas als ze dood zijn.

Volgens de grootste site op het gebied van bijna-dood ervaringen
(Near-Death Experience Research Foundation) vinden er dagelijks in Amerika 774 bijna-dood ervaringen plaats.

Meer over reincarnatie weten?
via deze link kunt u via het Internet de intressante uitzending "Daar ben ik weer" van Bram Vermeulen bekijken die dit thema behandelt.

Bronnen:
schijndood NL
R.A. Moody Eng.
Bijna dood ervaringen NL
Pravda Eng.
Near-Death Experience Research Foundation o.a. Eng.

Literatuur:

M.A. Knibb, het boek Henoch (het eerste of het Ethiopische boek van Henoch) Ankh-Hermes bv 1983

Raymond Moody
Life After Life
Paperback 186 Pagina's Vintage/Ebury (A Division of Random House Group)2001
ISBN: 0712602739